Plani.

Çfarë po kërkojmë

Një qark zgjedhor i posaçëm i diasporës: ulëse të rezervuara në Kuvend për shqiptarët jashtë vendit, që një e treta e kombit të mos mbetet më pa përfaqësuesit e vet. Nuk është ekzotike — Italia, Franca, Kroacia dhe Portugalia u japin ulëse qytetarëve të tyre jashtë. Ne duam të njëjtën gjë, të shkruar në kodin zgjedhor të Shqipërisë.

Si fitohet

Asnjë diasporë askund nuk i fitoi ulëset e veta me një peticion — ligjin duhet ta miratojë një parlament, dhe kjo kërkon shumicë të cilësuar: 84 nga 140 vota për të ndryshuar kodin zgjedhor, ose 94 për të amenduar kushtetutën. Asnjë parti e vetme nuk i ka ato sot. Prandaj, një qark i diasporës kalon vetëm kur mjaft anëtarë të parlamentit vendosin se është zgjidhja e mençur — dhe puna jonë është ta bëjmë refuzimin të kushtojë më shumë se miratimin. Numri është presioni, jo stilolapsi.

Levat tona

E ndërtojmë atë presion në tre fronte:

• Numra që një parti i llogarit. Një diasporë e organizuar dhe e verifikuar është një bllok që ia vlen të kërkohet — tepër i madh për t'u pritur sa të lodhet.
• Karta e vlerësimit e Evropës. Rruga e Shqipërisë drejt BE-së vlerësohet pikërisht sipas kësaj forme të drejtësisë zgjedhore; ne e lidhim kërkesën tonë me reformat që vendi i ka tashmë borxh Brukselit.
• Një votë që nuk blihet. Të hedhura nga jashtë, votat tona rrinë jashtë blerjes së votës dhe patronazhit që formësojnë zgjedhjet në atdhe — një levë që asgjë brenda sistemit nuk mund ta barazojë.

Pa iluzione — dhe pa modesti të rreme

Nuk do të hiqemi sikur sapo u hap një derë apo sikur një parlament i kënaqur me gjendjen e sotme do të lëvizë vetë — kjo kërkon vendosmëri të matur në vite. Por mos e ngatërro këtë me dyshim për peshën tonë. Pak vite më parë diaspora nuk mund të votonte fare; në vitin 2025 votoi, sepse presioni për ta lejuar u bë tepër i madh për t'u refuzuar. Zëri ynë tashmë e ka lëvizur një herë të palëvizshmen. E numëruar, e organizuar dhe e pablershme, ajo bëhet e vetmja gjë që një parlament nuk mund ta shpërfillë.